HA LONG NATURE: BƯỚM PHƯỢNG CÁNH CHIM CHẤM RỜI Troides aeacus (C. & R. Felder, 1860)

Thứ bảy - 28/03/2026 12:57

Phát hiện loài Troides aeacus (C. & R. Felder, 1860) trong khuôn viên trường THPT chuyên Hạ Long, thuộc họ Bướm phượng Papilionidae. Đây là loài rất ít gặp.

Tên tiếng Anh: Golden Birdwing.
Đặc điểm nhận dạng: Là loài bướm vàng, đen với đầu đen, cổ đỏ, có những chấm đỏ trên cổ và ngực. Bụng có màu vàng ở phía dưới và màu vàng xen kẽ với màu đen ở phía trên. Con đực nhìn từ trên xuống thấy: Hai cánh trước màu nhung đen với đường viền hơi trắng vàng. Hai cánh sau màu vàng kim loại với viền màu đen cùng những hình tam giác thuộc mép cánh hướng đỉnh về phía gốc cánh; gần phía lưng những chấm đen hợp lại với nhau tạo thành đường viền biên bên trên nếp gấp phía bụng. Con cái nhìn từ trên xuống thấy: Hai cánh trước giống như ở con đực. Hai cánh sau cũng giống như con đực với sự cộng thêm một loạt các chấm đen bên trong và không dính liền với các chấm tam giác thuộc mép cánh. Con cái lớn hơn con đực. Sải cánh: 150 - 170mm. Loài này trong lúc bay nhìn rất giống loài Bướm phượng cánh chim chấm liền Troides helena

https://www.vncreatures.net/pictures/insect/390_4s.jpg

Sinh học, sinh thái: Ở nước ta có thể gặp ở vùng rừng rậm, mưa nhiều. Loài bướm này thường bay ra vào lúc bắt đầu có ánh nắng buổi sáng và buổi chiều tà, chúng bay với tốc độ vừa phải, không cao và hay đậu trên các bụi cây có hoa. Do đó chúng rất dễ bị vào vợt của người sưu tầm. Người ta đã nhìn thấy chúng bay thành đôi để giao phối vào buổi hoàng hôn của mùa hè. ở Thái Lan người ta đã nhân nuôi giống Troides thành công.

Troides aeacus (Felder & Felder, 1860), Chinese Taipei. Ảnh: leoleohuang

Troides aeacus (Felder & Felder, 1860), Chinese Taipei. Ảnh: leoleohuang

Phân bố: Trong nước: Các vùng rừng ở Bắc Bộ và Trung Bộ: Bắc Kạn (Ba Bể), Vĩnh Phúc (Tam Đảo, Mê Linh), Ninh Bình (Cúc Phương). Đồng Nai (Cát Tiên, Mã Đà), Vũng Tàu (Núi Dinh), Chư Yang Sin, Konkakinh...
Thế giới: Ấn Độ, Nam Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Malaixia.
Giá trị: Thẩm mỹ, là loài bướm được mua với giá đắt và được coi là thuộc các loài bướm đẹp nhất thế giới.
Tình trạng: Có phân bố rộng toàn quốc nhưng rất hiếm gặp, hiện đang là đối tượng bị thu bắt để trao đổi, buôn bán trong nước và trên thị trường quốc tế. Dự đoán số lượng cá thể bướm này ở một số nơi còn sẽ bị suy giảm mạnh do tốc độ phá rừng ẩm để xây dựng các công trình kinh tế.
Phân hạng: VU (Vulnerable - Sắp nguy cấp)
Biện pháp bảo vệ: Loài này cũng đang trong tình trạng cần được bảo vệ như loài T.h.cerberus và cần cấm thu bắt để buôn bán, trao đổi vô tổ chức. Có thể tổ chức nhân nuôi loài này để bổ sung số lượng...Sinh cảnh sống của loài bị thu hẹp và suy thoái do xâm lấn đất rừng, khai thác lâm sản, phát triển cơ sở hạ tầng và du lịch. Quần thể suy giảm do bị săn bắt và buôn bán để làm cảnh.
Ghi chú: Loài Troides aeacus gồm 5 phân loài: T. aeacus aeacus (C. & R. Felder, 1860), T. aeacus formosanus Rothschild, 1899, T. aeacus malaiianus Fruhstorfer, 1902, T. aeacus insularis Ney, 1905 và T. aeacus szechwanus Okano & Okano, 1983. Ở Việt Nam có 1 phân loài là T. aeacus aeacus.
Theo Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường Quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm; nuôi động vật rừng thông thường và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, loài Troides aeacus (C. & R. Felder, 1860) thuộc Nhóm IIB Nhóm II: Loài hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại, bao gồm: Loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (Nhóm IIA: thực vật rừng, Nhóm IIB: động vật rừng).
Hình ảnh ghi nhận: